"Yeniyetmələr arasında narkotik vasitələrdən istifadənin səbəbləri"
"Yeniyetmələr arasında narkotik vasitələrdən istifadənin bəzi səbəbləri"
İnsanların nə üçün sərxoşedici maddələrdən istifadə etdiyini anlamaq cəhdləri cəmiyyətdə bu fenomen yaranandan bəri aparılır.
Narkotikdən istifadənin başlanğıc yaşı ən çox 12-16 yaşdır, lakin narkotiklərə meyl əlbəttə erkən də, gec də başlaya bilər.
Yeniyetmələri narkomaniyaya aparan əsas səbəblərdən bəziləri bunlardır:
Maraq:
yeni hisslər yaşamaq istəyi (“həyatda hər şey yaşanmalı, sınaqdan keçirilməlidir”), özünü yeni vəziyyətdə sınamaq istəyi.
Maraq insanın xarakter xüsusiyyətlərindən biridir. O, adətən erkən yaşlarda özünü göstərir və idrak meyllərinin inkişafını əvvəlcədən müəyyən edir. Uşaqlar narkotiklərdən ilk növbədə maarifləndirmə məqsədilə istifadə etməyə, onların özlərinə təsirini hiss etməyə çalışırlar. Dünyanın müxtəlif coğrafi bölgələrində insanların narkotikdən istifadə etməyə başlaması üçün müəyyən yaş meyarları var. Narkotik istifadəsi, meyillilik hallarının çoxu yeniyetməlik dövründə baş verir.
Təqlid:
dost, tanış kimi olmaq, öz qrupuna uyğunlaşmaq istəyi. Əylənmək arzusu (yüksək olmaq). Zövq istəyi bütün canlılar üçün xarakterikdir və təkcə patoloji deyil, hər hansı bir şəxsiyyətə xasdır.
Sui-istifadənin başlanğıcı və xəstəliyin kliniki gedişi həzz axtarışınin vacibliyinə dair çoxsaylı sübutlar təqdim edir. Bunlara eyforik maddələrin istifadəsi; eyforiyanı qorumaq üçün şüurlu şəkildə artan dozalar;
ən böyük eyforik təsirə nail olan venadaxili istifadəyə üstünlük vermək;
eyforiya əldə etmək üçün əlavə vasitələrdən istifadə;
narkotiki, dərmanı simptomlarının qarşısını alan dozalarda deyil, eyforiya verən dozalarda qəbul etmək.
Ətraf mühitin təsiri:
yaşlı bir insan və ya yeniyetmə üçün əhəmiyyətli bir şəxs (çox vaxt bu böyük bir qardaş, həmçinin məktəb və ya idman kumiridir). Yeniyetmə öz jarqonuna, xüsusi həyat tərzinə və müəyyən davranış tərzinə malik olan “seçilmişlər”in bir hissəsi olmaq istəyir.
Psixi vəziyyətin aradan qaldırılması: insan unutmağa, xoşagəlməz təcrübədən sonra istirahət etməyə və gərginliyi aradan qaldırmağa çalışır.
Etiraz hissi:
məsələn, yaxın dost və ya valideynlər narkotik istifadə etdikdə. Yeniyetmə ailədə və məktəbdə ona qarşı qoyulan tələblərə etiraz edə bilər.
Şəxsiyyət çatışmazlığı:
patoloji psixi problemlər.
Genetik səbəblər:
irsi meyl.
Beləliklə, yeniyetmələrin narkotik qəbul etmələrinin ən çox yayılmış səbəbi öz dostları, tanışları kimi olmaq, həmyaşıdları ilə uyğunlaşmaq istəyidir.
Bir müddətdən sonra təkcə qrup təqlidi deyil, həm də təzyiq mexanizmləri işə başlayır. Və “qoyun” olmaq yox, "hamı kimi" olmaq istəyi qalib gəlir.
Marixuanadan ( nəşə ) istifadə problemi xüsusilə kəskindir, çünki yeniyetmələr arasında onların istifadəsinin heç bir mənfi nəticəsi olmadığına dair bir fikir var. Amma az müddətdən sonra bu "alaq otu" nun təsiri zəifləyir, daha güclü dərman axtarışı başlayır və adətən bu venadaxili olaraq tətbiq olunan kimyəvi yollarla alınmış bəzi narkotiklər olur.
Gələcəkdə isə bu kimi yeniyetmələrin narkotikdən istifadə etdiyi bir qrup insan digərləri üçün "bələdçi"yə çevrilir.
Regional Sosial Təşəbbüslərə Dəstək İctimai Birliyi sədri ekspert Emil Maqalov
